ଓଡ଼ିଶାର କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାରୁ ଆସିଥିବା ଏହି ଖବର ସାରା ଦେଶର ବିବେକକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଇଛି । ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଜଟିଳତା ଏବଂ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପ୍ରତି ଥିବା ସମ୍ବେଦନହୀନତାର ଏହା ଏକ ଚରମ ନମୁନା ।

କେନ୍ଦୁଝର: ପାଟଣା ବ୍ଲକ ଡିଆନାଳି ଗାଁର ଜିତୁ ମୁଣ୍ଡା ନିଜ ମୃତ ଭଉଣୀ କଲରା ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତାରେ ଜମା ଥିବା ୨୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଉଠାଇବା ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ହେବ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ । ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ମାସ ପୂର୍ବରୁ କଲରାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇସାରିଥିଲା । ଜଣେ ଗରିବ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ୨୦ ହଜାର ଟଙ୍କା କେବଳ ଏକ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ, ବରଂ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ସାହାରା ଥିଲା ।

ଜିତୁ ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଟଙ୍କା ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ, ବ୍ୟାଙ୍କ ପରିଚାଳକ ନିୟମର ଦୁହାଇ ଦେଇ କହିଥିଲେ ଯେ, “ଯାହା ନାମରେ ଟଙ୍କା ଅଛି ସେ ନ ଆସିଲେ ଟଙ୍କା ମିଳିବ ନାହିଁ ।” ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣକ କିଭଳି ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଆସିବେ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ଥିଲା । ବ୍ୟାଙ୍କର ଏହି ରୋକ୍-ଠୋକ୍ ଜବାବ ଜିତୁଙ୍କୁ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ଗଭୀର ଆଘାତ ଦେଇଥିଲା ।

ପ୍ରଶାସନିକ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଜଟିଳତା ଯୋଗୁଁ ଅତିଷ୍ଠ ହୋଇ ଜିତୁ ମୁଣ୍ଡା ଏକ ଚରମ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ । ସେ ଗାଁ ଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଇ ମାଟି ତଳେ ପୋତା ଯାଇଥିବା ନିଜ ଭଉଣୀର କଙ୍କାଳକୁ ବାହାର କରିଥିଲେ । ସେହି କଙ୍କାଳକୁ ନିଜ କାନ୍ଧରେ ପକାଇ ପ୍ରାୟ ୩ କିଲୋମିଟର ଦୂର ମଲ୍ଲୀପସି ସ୍ଥିତ ଓଡ଼ିଶା ଗ୍ରାମ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଚାଲି ଚାଲି ଆସିଥିଲେ ।ବ୍ୟାଙ୍କ ବାରଣ୍ଡାରେ ଭଉଣୀର କଙ୍କାଳକୁ ରଖି ସେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଥିଲେ— “ଏହି ଦେଖ ମୋ ଭଉଣୀ ଆସିଛି, ଏବେ ତ ଟଙ୍କା ଦିଅ!”

ଏହି ହୃଦୟ ବିଦାରକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବ୍ୟାଙ୍କ ପରିସରରେ ଉତ୍ତେଜନା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଲୋକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ଯେ ନିଜର ଜମା ଟଙ୍କା ପାଇବା ପାଇଁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଏହି ସ୍ତରକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଲା । ଏହି ଘଟଣା କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣୁଛି।

ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଟଙ୍କା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ମାନବିକତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ନିୟମରେ କୋହଳ କରାଯାଇ ପାରିଥାନ୍ତା କି?ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ନୋମିନି (Nominee) ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଟଙ୍କା ଉଠାଇବାର ସରଳ ନିୟମ ବିଷୟରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଅଜ୍ଞ ।

ଜଣେ ଗରିବ ଲୋକ ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କର କାଗଜପତ୍ର କାମ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ଦୌଡ଼ିବା କେତେ କଷ୍ଟକର, ତାହା ଏହି ଘଟଣାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ।

ଜିତୁ ମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ଏହି ସଂଘର୍ଷ କେବଳ ଜଣେ ଭାଇର କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆମ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଏକ ଶକ୍ତ ଚାପୁଡ଼ା । ମାତ୍ର ୨୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ପାଇଁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଭଉଣୀର ଅସ୍ଥିର ଅପମାନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବା ସଭ୍ୟ ସମାଜ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜାର ବିଷୟ । ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେମିତି ଆଉ କୌଣସି ‘ଜିତୁ’ଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଜନକ ସ୍ଥିତିର ସାମ୍ନା କରିବାକୁ ନପଡ଼େ, ସେଥିପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ପ୍ରଶାସନ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହେବା ଜରୁରୀ ।