ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶର ଇନ୍ଦୋର—ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ସହର ଭାବେ ପରିଚିତ—ଏବେ ଗଭୀର ପାନୀୟ ଜଳ ସଙ୍କଟର ସମ୍ମୁଖୀନ। ଦୂଷିତ ପାଣି ପିଇବାରୁ ଇନ୍ଦୋରର ଭାଗୀରଥପୁରା ଅଞ୍ଚଳରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୬ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା ବେଳେ ୧,୪୦୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଚିକିତ୍ସାଧୀନ ଅଛନ୍ତି।
ଏହି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତାଜନକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଭାଗୀରଥପୁରାର ୬୭ ବର୍ଷୀୟା ପାର୍ବତୀ ବାଇ କୋଣ୍ଡଲାଙ୍କ ଶରୀରରେ ବିରଳ ଏବଂ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ମାରାତ୍ମକ ସ୍ନାୟୁଗତ ରୋଗ ‘ଗୁଇଲିଆନ୍–ବାରେ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍’ (GBS)ର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଇଛି। ଏହି ରୋଗରେ ଶରୀରର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ନିଜେ ସ୍ନାୟୁକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥାଏ, ଯାହା ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସ୍ନାୟୁଗତ କ୍ଷତି ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ଡିସେମ୍ବର ୨୭ରେ ବାନ୍ତି ଓ ଝାଡ଼ା ହେବା ପରେ ପାର୍ବତୀ ବାଇଙ୍କୁ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କର କିଡନୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବାରୁ ସେ ଡାଏଲିସିସ୍ରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହାସହ ସେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ଶ୍ୱାସ ନେଇପାରୁ ନଥିବାରୁ ଭେଣ୍ଟିଲେଟର ସହାୟତା ଦିଆଯାଇଛି।
ଇନ୍ଦୋରର ଏକ ଘରୋଇ ଚିକିତ୍ସା କେନ୍ଦ୍ରରେ କରାଯାଇଥିବା ‘ନର୍ଭ କଣ୍ଡକ୍ସନ୍ ଷ୍ଟଡି’ (NCS)ରେ ସ୍ନାୟୁରେ ଗୁରୁତର କ୍ଷତି ଥିବା ପ୍ରମାଣ ମିଳିଛି। ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଏହାକୁ ଜଳ ଦୂଷଣ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସଂକ୍ରମଣର ପରିଣାମ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା କରୁଛନ୍ତି।
ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ AIIMS ସ୍ନାୟୁ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏହି ଘଟଣାକୁ ‘ତୀବ୍ର ଓ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାଜନକ’ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଜଳ ଦୂଷଣଜନିତ ପ୍ରକୋପ ସମୟରେ GBS ଭଳି ସ୍ନାୟୁଗତ ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯିବା ଡାକ୍ତରୀ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
GBS ଚିକିତ୍ସା ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟୟବହୁଳ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୋଗୀ ପାଇଁ ୧୦ରୁ ୧୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇପାରେ। ତଥାପି, ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଶାସନ GBS ଓ ଜଳ ଦୂଷଣ ମଧ୍ୟରେ ସିଧାସଳଖ ସମ୍ପର୍କ ଥିବାକୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱୀକାର କରିନାହିଁ। ଇନ୍ଦୋରର ମୁଖ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅଧିକାରୀ (CMHO) ଡା. ମାଧବ ହସନାନୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ପରୀକ୍ଷା ଆଧାରରେ ନିଷ୍କର୍ଷକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ଜନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅଭିଯାନ ଇଣ୍ଡିଆ (JSAI) ସହ ଜଡ଼ିତ ସାମୁଦାୟିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଅମୂଲ୍ୟ ନିଧି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହା କେବଳ ସାଧାରଣ ଝାଡ଼ା–ବାନ୍ତି ପ୍ରକୋପ ନୁହେଁ। ଏହି ସଙ୍କଟ ସ୍ନାୟୁଗତ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଓ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି, ଯାହା ଦୂଷଣର ମାତ୍ରା ଅତ୍ୟଧିକ ଗୁରୁତର ଥିବାର ସୂଚନା ଦେଉଛି।
ସେ ୨୦୧୯ ମସିହାର CAG ରିପୋର୍ଟକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, କେବଳ ଭୋପାଳ ଓ ଇନ୍ଦୋରରେ ସେହି ସମୟରେ ୫.୪୫ ଲକ୍ଷ ଜଳବାହିତ ରୋଗର ମାମଲା ଦର୍ଜା ହୋଇଥିଲା। ଏହାସହ ଜଳ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଏସୀୟ ବିକାଶ ବ୍ୟାଙ୍କ (ADB)ରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ୨୦୦ ମିଲିୟନ ଡଲାର ଋଣର ସର୍ତ୍ତାବଳୀ—ଯଥା ନିୟମିତ ଜଳ ଗୁଣମାନ ପରୀକ୍ଷା—ଠିକ୍ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇନଥିବାର ଅଭିଯୋଗ ମଧ୍ୟ ସେ ଉଠାଇଛନ୍ତି।