ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: Raghav Chadhaଙ୍କ ଦଳବଦଳ ଘଟଣା ଆମ୍ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିକୁ ହିଲାଇଦେଇଥିବା ବେଳେ, ଏହା ଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ପୁଣିଥରେ ପୁରୁଣା ଅସ୍ଥିରତାର ଅଧ୍ୟାୟକୁ ସ୍ମରଣ କରାଇଛି। ବିଶେଷକରି ୧୯୬୭ରୁ ୧୯୭୧ ମଧ୍ୟରେ ଦଳବଦଳ ଯୋଗୁ ମାତ୍ର ୪ ବର୍ଷରେ ୪୫ଟି ସରକାର ଭାଙ୍ଗିପଡିଥିବା ଘଟଣା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ଶିକ୍ଷା ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ।
ଏହି ସମୟକୁ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ‘ଅସ୍ଥିରତାର ଯୁଗ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ କଂଗ୍ରେସର ଏକାଧିକାରୀ ଶାସନର ଅବସାନ ଘଟିଥିଲା ଓ ମେଣ୍ଟ ସରକାରର ପ୍ରଚଳନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହି ମେଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକ ଆଦର୍ଶଗତ ଏକତା ନଥିବାରୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଟିକି ପାରିନଥିଲେ।
ସେହି ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ୧୮୦୦ ବିଧାୟକ ଦଳବଦଳ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକେ ମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରୁ ‘ଆୟା ରାମ୍ ଗୟା ରାମ୍’ ଶବ୍ଦର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଦଳବଦଳର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ପରିଚିତ ହୋଇଛି।
୧୯୬୭ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ଓଡ଼ିଶା, ପଞ୍ଜାବ ଭଳି ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ କଂଗ୍ରେସ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିପାରିନଥିଲା। ଏହା ପରେ ବିଭିନ୍ନ ବିରୋଧୀ ଦଳ ମିଶି ସଂଯୁକ୍ତ ବିଧାୟକ ଦଳ ସରକାର ଗଠନ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ସରକାରଗୁଡ଼ିକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବିରୋଧ ଓ ଦଳବଦଳ ଯୋଗୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିପାରିନଥିଲେ।
ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩୫୬ କେତେବେଳେ ବ୍ୟବହାର କରି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିରତାକୁ ଗୁରୁତର ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା।
ଏହି ଅସ୍ଥିରତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ସେତେବେଳେ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ Y. B. Chavanଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ କମିଟି ଗଠନ ହୋଇଥିଲା। ଏହି କମିଟି ଦଳବଦଳ ସମସ୍ୟା ଉପରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁପାରିସ ଦେଇଥିଲା।
ପରେ Indira Gandhi ଦୃଢ଼ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶାସନର ନାରା ଦେଇ ୧୯୭୧ରେ ବିପୁଳ ଜୟ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ଏହା ଦଳବଦଳର ଧାରାକୁ ସମୟିକ ଭାବେ ରୋକିଥିଲା।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ୧୯୮୫ ମସିହାରେ Rajiv Gandhiଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦଳବଦଳ ବିରୋଧୀ ଆଇନ ଆଣାଯାଇଥିଲା। ୫୨ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ମାଧ୍ୟମରେ ସମ୍ବିଧାନର ଦଶମ ଅନୁସୂଚୀରେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀକାଳରେ Atal Bihari Vajpayeeଙ୍କ ସରକାର ସମୟରେ ୨୦୦୩ରେ ଏହି ଆଇନକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଇଥିଲା।
ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଜନୀତିରେ ପୁଣି ଦଳବଦଳ ଘଟଣା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବାରୁ, ଏହି ଇତିହାସ ପୁଣିଥରେ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଆସିଛି ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସ୍ଥିରତା ନେଇ ନୂତନ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି।