ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ:
ଦେଶରେ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁର ଗତି ଚିନ୍ତାଜନକ ଭାବେ ମନ୍ଥର ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD)ର ସଦ୍ୟତମ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଦେଶରେ ସାମଗ୍ରିକ ବର୍ଷା ଘାଟତି ୪୦%କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବାବେଳେ ଉପଗ୍ରହ ଚିତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଭାରତର ବିଶାଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ମେଘର ଅଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି।
ଜୁନ୍ ୧୭ ତାରିଖ ସକାଳରେ ଧରାପଡ଼ିଥିବା INSAT-3DS ଉପଗ୍ରହ ଚିତ୍ର ଏକ ଚିନ୍ତାଜନକ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଗୁଜରାଟ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ରାଜସ୍ଥାନ ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଭିତର ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାୟ ମେଘଶୂନ୍ୟ ଆକାଶ ଦେଖାଯାଇଛି। ଏହା ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ବର୍ଷାନିର୍ଭର କୃଷି ଅଞ୍ଚଳରେ ମୌସୁମୀ ବାୟୁର ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥିତିକୁ ସୂଚିତ କରୁଛି।
ସାଧାରଣତଃ ଏହି ସମୟରେ ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ ଭାରତର ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ ମୌସୁମୀ ମେଘର ପ୍ରଭାବ ରହିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଅଧିକାଂଶ ସଂଗଠିତ ବର୍ଷାଜନକ ମେଘ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବଙ୍ଗୋପସାଗର, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତ ଏବଂ ଭାରତ ମହାସାଗରର ବିଷୁବୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୀମିତ ରହିଛି।
ମୌସୁମୀର ଏହି ମନ୍ଥରତାର ପ୍ରଭାବ ବର୍ଷା ପରିମାଣରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ଜୁନ୍ ୪ରୁ ଜୁନ୍ ୧୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ IMDର ରାଜ୍ୟଭିତ୍ତିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଦେଶରେ ସାଧାରଣତଃ ୬୫.୯ ମିଲିମିଟର ବର୍ଷା ହେବା କଥା ଥିବାବେଳେ ବାସ୍ତବରେ କେବଳ ୩୯.୭ ମିଲିମିଟର ବର୍ଷା ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି।
କେତେକ ରାଜ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଅଧିକ ଗୁରୁତର ହୋଇଛି। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୭୯% ବର୍ଷା ଘାଟତି ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଗୁଜରାଟରେ ୯୮%, ଝାରଖଣ୍ଡରେ ୬୬%, ଛତିଶଗଡ଼ରେ ୬୫% ଏବଂ ମେଘାଳୟରେ ୮୫% ବର୍ଷା ଅଭାବ ଦେଖାଯାଇଛି।
କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତେଲେଙ୍ଗାନା, ଓଡ଼ିଶା, ବିହାର ଏବଂ ଆସାମରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଭାବିକ ତୁଳନାରେ କମ୍ ବର୍ଷା ହେଉଛି। ଏହା ବିଶେଷ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ କାରଣ ଏହି ସବୁ ଅଞ୍ଚଳ ଖରିଫ ଚାଷ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ଜୁନ୍ ମାସରେ ବିହନ ବୁଣା କାମ ଗତି ଧରିଥାଏ।
ପାଣିପାଗ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ବଡ଼ ପରିସରର ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ପରିସ୍ଥିତି ମୌସୁମୀର ଗତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଗତ ସପ୍ତାହରେ ଆରବ ସାଗରରୁ ଆର୍ଦ୍ରତା ବହନ ଦୁର୍ବଳ ରହିଥିବାରୁ ମୌସୁମୀର ଉତ୍ତରମୁଖୀ ଅଗ୍ରଗତି ପ୍ରାୟ ଅଟକିଯାଇଛି। ସେହି ସମୟରେ ଉପର ସ୍ତରର ବାୟୁ ପ୍ରବାହ ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଭାରତରେ ବ୍ୟାପକ ବର୍ଷା ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ପ୍ରଣାଳୀ ଗଠନକୁ ବାଧା ଦେଉଛି।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଫସଲ ପରିସ୍ଥିତି ସମୀକ୍ଷାରେ ଜୁନ୍ର ପ୍ରଥମାର୍ଦ୍ଧରେ ରାଜ୍ୟ ସାଧାରଣ ବର୍ଷାର ମାତ୍ର ୨୬ ପ୍ରତିଶତ ପାଇଥିବା ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଏହା ପଶ୍ଚିମ ଭାରତରେ ମୌସୁମୀ ଗତି ଧୀର ଥିବାର ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି।
ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗର ନାଓକାଷ୍ଟ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ବହୁ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ତତ୍କାଳ ବର୍ଷା ସତର୍କତା ଜାରି ହୋଇନାହିଁ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଚିତ୍ରରେ ଉତ୍ତର ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଉପରେ ଘନ ମେଘମାଳା ଦେଖାଯାଇଥିବାରୁ ଓଡ଼ିଶା, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଓ ବିହାର ଭଳି ପୂର୍ବ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟରେ ମୌସୁମୀ ସକ୍ରିୟ ଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି। ଉତ୍ତର–ପୂର୍ବ ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷା ଜାରି ରହିଛି।
ତେବେ ଆରବ ସାଗର ଅଞ୍ଚଳରେ ମୌସୁମୀ ବାୟୁର ଗତି ଧୀର ରହିଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ପଶ୍ଚିମ ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାରତର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ବର୍ଷା ସକ୍ରିୟ ହୋଇପାରିନାହିଁ।
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଏଲ୍ ନିନୋ ପରିସ୍ଥିତି ଗଠନ ହେବାର ସଙ୍କେତ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ବଢ଼ିଛି। ପାଣିପାଗ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ବର୍ଷା ଅଭାବ ଓ ଅସମାନ ବର୍ଷାର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିପାରେ।
ସେହିବେଳେ ପୂର୍ବ ଭାରତର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଝଡ଼ବର୍ଷା ସମ୍ଭାବନା ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ବିଦର୍ଭ, ଗୁଜରାଟ ଓ ରାଜସ୍ଥାନ ଭଳି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମେଘ ସକ୍ରିୟତା କମ୍ ଦେଖାଯାଉଛି।