China: ‘କୃତ୍ରିମ ସୂର୍ଯ୍ୟ’ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଚୀନ୍ର ବଡ଼ ସଫଳତା; ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ସୁପରକଣ୍ଡକ୍ଟିଂ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଚୁମ୍ବକର ପରୀକ୍ଷଣ ସଫଳ
ବେଜିଂ: ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଏବଂ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚୀନ୍ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଛି। ଦେଶଟି ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଆଧାରିତ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ସୁପରକଣ୍ଡକ୍ଟିଂ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଚୁମ୍ବକ ନିର୍ମାଣ ଓ ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିବା ଘୋଷଣା କରିଛି। ବୈଜ୍ଞାନିକ ମହଳରେ ଏହାକୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଭାବେ ‘କୃତ୍ରିମ ସୂର୍ଯ୍ୟ’ ପ୍ରକଳ୍ପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଘଟୁଥିବା ଫ୍ୟୁଜନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପୃଥିବୀରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବେ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବାର ପ୍ରୟାସ।
ଚୀନ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଶକ୍ତିରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିକୁ ଆହୁରି ପରିପକ୍ୱ କରିବା। ଏହି ସଫଳତାକୁ ସେହି ଦିଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।
ବିଶାଳ ଆକାରର ସୁପରକଣ୍ଡକ୍ଟିଂ ଚୁମ୍ବକ
ଏହି ସୁପରକଣ୍ଡକ୍ଟିଂ ଚୁମ୍ବକକୁ ଚାଇନିଜ୍ ଏକାଡେମୀ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସେସ୍ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଇନଷ୍ଟିଟ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ପ୍ଲାଜ୍ମା ଫିଜିକ୍ସ ବିକଶିତ କରିଛି। ଇଂରାଜୀ ଅକ୍ଷର ‘D’ ଆକୃତିର ଏହି ଚୁମ୍ବକର ଲମ୍ବ ପ୍ରାୟ ୨୧ ମିଟର, ପ୍ରସ୍ଥ ୧୨ ମିଟର ଏବଂ ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୫୮୨ ଟନ୍। ଗବେଷକମାନଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ନିର୍ମିତ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସୁପରକଣ୍ଡକ୍ଟିଂ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଚୁମ୍ବକ।
କିପରି କାମ କରେ ‘କୃତ୍ରିମ ସୂର୍ଯ୍ୟ’?
ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଫ୍ୟୁଜନ୍ ରିଆକ୍ଟରରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରାରେ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ପରମାଣୁକୁ ଫ୍ୟୁଜନ୍ କରାଯାଏ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭିତରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଘଟୁଥିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ସମାନ। ଫ୍ୟୁଜନ୍ ସମୟରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ ପରି ବହୁ ପରିମାଣର କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ ନିର୍ଗତ ହୁଏନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଭବିଷ୍ୟତର ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସ ଭାବେ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତିକୁ ଦେଖାଯାଉଛି।
ରିଆକ୍ଟରର ‘ହୃଦୟ’ର ମଧ୍ୟ ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ
ଏହି ବୃହତ୍ ଚୁମ୍ବକ ସହିତ ଚୀନ୍ର ଗବେଷକମାନେ ଉଚ୍ଚ-ତାପମାନ ସୁପରକଣ୍ଡକ୍ଟିଂ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ସୋଲେନଏଡ୍ର ମଧ୍ୟ ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହାକୁ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ରିଆକ୍ଟରର ‘ହୃଦୟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ଉପକରଣ ପ୍ଲାଜ୍ମାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଓ ସ୍ଥିର ରଖିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ନିଭାଏ, ଯାହା ଫ୍ୟୁଜନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ।
ITER ଠାରୁ ବଡ଼ ବୋଲି ଦାବି
ଚୀନ୍ର ଦାବି ଅନୁସାରେ, ଏହି ଚୁମ୍ବକର ଆୟତନ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଥର୍ମୋନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଏକ୍ସପେରିମେଣ୍ଟାଲ୍ ରିଆକ୍ଟର (ITER) ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ସମାନ ଚୁମ୍ବକ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରାୟ ୧.୩ ଗୁଣ ବଡ଼ ଏବଂ ଏହାର ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷମତା ପ୍ରାୟ ତିନି ଗୁଣ ଅଧିକ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ITERକୁ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଗବେଷଣା ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।
ଘରୋଇ ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ ନିର୍ମାଣ
ଚୀନ୍ କହିଛି ଯେ, ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବିକାଶରେ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଘରୋଇ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଦେଶୀୟ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ଏହା ଫଳରେ ଫ୍ୟୁଜନ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଦେଶୀ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମିବ ବୋଲି ଦେଶଟି ଆଶା ପ୍ରକାଶ କରିଛି।