ଇରାନ-ଇସ୍ରାଏଲ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ୫ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ: ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ରଣନୀତିରୁ ଆମେରିକାର ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ

ୱାସିଂଟନ/ଜେରୁଜେଲମ: ଇରାନ ଓ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ପୁଣିଥରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ନୂଆ ସଂଘର୍ଷର ଆଶଙ୍କା ବଢ଼ିଛି। ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଓ କୂଟନୀତିକ ପ୍ରୟାସ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତି ଓ ଶକ୍ତି ବଜାର ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ କେତେକ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଆଗକୁ ଆସିଛି।

ନେତାନ୍ୟାହୁ କାହିଁକି କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ନେଉଛନ୍ତି?

ଇସ୍ରାଏଲର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଇରାନର ପରମାଣୁ କ୍ଷମତା, ଦୂରଗାମୀ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ବିକାଶ ଏବଂ ହିଜବୁଲ୍ଲା, ହମାସ ଓ ହୁତି ଭଳି ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ ଏକ ଦୀର୍ଘମିଆଦି ସୁରକ୍ଷା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି। ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ମତରେ ଦେଶୀୟ ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତି ଓ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେଣ୍ଡା ମଧ୍ୟ ଏହି ଆଭିମୁଖ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ।

ଆମେରିକା କାହିଁକି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଇସ୍ରାଏଲକୁ ଅଟକାଇପାରୁନାହିଁ?

ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ଘନିଷ୍ଠ କୌଶଳଗତ ସମ୍ପର୍କ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଇସ୍ରାଏଲ ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ନୀତି ଆଧାରରେ ଅନେକ ସମୟରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାମରିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥାଏ। ଆମେରିକା ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଏଡ଼ାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ ରହିଛି।

ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତି ଆଲୋଚନା କେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଛି?

ଇରାନ ଓ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ପରମାଣୁ ଆଲୋଚନା ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଚାଲିଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ୟୁରାନିୟମ ସମୃଦ୍ଧି, ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହଟାଇବା ଓ ଅଞ୍ଚଳୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆଲୋଚନାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଛି।

ଚୁକ୍ତିରେ କେଉଁ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ମତଭେଦ?

ଇରାନ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହଟାଇବା ଓ ଜବତ ସମ୍ପତ୍ତି ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଆମେରିକା ଓ ତାହାର ସହଯୋଗୀମାନେ ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଓ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତତା ଉପରେ ଜୋର ଦେଉଛନ୍ତି।

ଯଦି ସଂଘର୍ଷ ବଢ଼େ ତେବେ କ’ଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ?

ବିଶ୍ଳେଷକଙ୍କ ମତରେ, ସମୁଦ୍ର ପଥରେ ବାଣିଜ୍ୟ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ବିଶ୍ୱ ତେଲ ଓ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ଏହାର ସିଧା ପ୍ରଭାବ ଏସିଆ, ୟୁରୋପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ।

ସାରକଥା, ଏହି ସଂଘର୍ଷ କେବଳ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ଏହା ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା, ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ବଜାର ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କୂଟନୀତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଉଠିଛି।